กดสิวทำให้เกิดหลุมสิวจริงไหม? คำตอบสั้น ๆ คือ การบีบหรือแกะสิวเพิ่มโอกาสเกิดแผลเป็นได้ แต่หลุมสิวมักเริ่มจากสิวที่อักเสบลึกอยู่แล้ว บทความนี้ตรวจคำอธิบายของคลินิกกับแนวทางจากสมาคมแพทย์ผิวหนังสหรัฐฯ และงานวิจัยในผู้ป่วยไทย อธิบายว่าทำไมบีบสิวแล้วเป็นรู ควรจัดการสิวอย่างไรแทนการบีบเอง และทางเลือกเมื่อเป็นหลุมสิวแล้ว เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย
Key Takeaways
- การบีบ แกะ หรือกดสิวเองเพิ่มความเสี่ยงเกิดแผลเป็น เพราะอาจดันสิ่งที่อยู่ในเม็ดสิวลึกลงไปและเพิ่มการอักเสบ แต่ปัจจัยที่ทำให้เกิดแผลเป็นมากที่สุดคือสิวที่อักเสบลึกและรุนแรง
- งานวิจัยแบบตัดขวางในผู้ป่วยสิวชาวไทย 225 คนพบว่าผู้ที่บีบหรือแกะสิวเป็นบางครั้งมีค่า odds ของการมีแผลเป็นสูงกว่าราว 2.7 เท่า แต่เป็นความสัมพันธ์จากแบบสอบถาม ไม่ได้พิสูจน์ว่าการบีบเป็นต้นเหตุโดยตรง
- แผลเป็นจากสิวจางลงได้ แต่แทบไม่หายไปทั้งหมดตามข้อมูลของ AAD ถ้ามีหลุมสิวแล้ว มีหลายวิธีที่แพทย์ใช้ลดความชัดของรอย เช่น เลเซอร์ คลื่นวิทยุ (RF) ไมโครนีดลิง ฟิลเลอร์ และการผ่าตัดแผลเป็น โดยเลือกตามชนิดของแผลเป็น
- ถ้ามีสิวที่ต้องจัดการ ให้ทายาที่เม็ดสิวแทนการบีบ และให้แพทย์ประเมินสิวที่ลึก เจ็บ หรือไม่ดีขึ้นใน 4-6 สัปดาห์
กดสิวทำให้เกิดหลุมสิวจริงไหม และบีบสิวแล้วเป็นรูเพราะอะไร
คลินิกอธิบายว่าหลุมสิวไม่ได้เกิดจากการกดเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการอักเสบรุนแรงของสิวที่อยู่ลึกในชั้นผิว และการกดสิวอาจทำให้เกิดหลุมสิวได้ถ้ากดไม่ถูกวิธีหรือกดในจังหวะที่ไม่เหมาะสม[1]
คำตอบสั้น ๆ ตามแหล่งข้อมูลที่เปิดอ่านได้คือ บีบสิวแล้วเป็นรูได้ เพราะ AAD ระบุว่าการบีบ แกะ หรือเกาสิวเพิ่มการอักเสบและเพิ่มความเสี่ยงเกิดแผลเป็น[5] อธิบายเพิ่มว่าเมื่อบีบเองมักดันบางส่วนของสิ่งที่อยู่ในเม็ดสิวให้ลึกลงในผิว ทำให้การอักเสบเพิ่มขึ้นและสิวเด่นชัดขึ้น[4] อย่างไรก็ตาม AAD ก็ระบุว่าไม่สามารถทำนายได้ว่าใครจะเป็นแผลเป็น บางคนมีปัจจัยเสี่ยงครบแต่ไม่เป็น และบางคนไม่มีปัจจัยเสี่ยงก็เป็นได้[5]
หลุมสิวเกิดจากอะไร
เมื่อสิวหาย ร่างกายจะซ่อมผิวบริเวณนั้น AAD ระบุว่าบางครั้งผิวหายภายใน 7-10 วันโดยไม่เหลือร่องรอย แต่ถ้าสิวลึกถึงชั้นผิวด้านใน เช่น สิวหัวช้างหรือสิวเม็ดใหญ่เจ็บ จะเกิดการอักเสบรุนแรง และโดยทั่วไปยิ่งสิวลึกยิ่งมีโอกาสเกิดแผลเป็นมาก อย่างไรก็ตามบางคนเป็นแผลเป็นแม้จากสิวอุดตันหัวขาวหรือหัวดำ[5]
ชนิดของแผลเป็นขึ้นกับปริมาณคอลลาเจนที่ร่างกายสร้างระหว่างซ่อมผิว ถ้าสร้างน้อยเกินไปจะเกิดรอยบุ๋มหรือหลุม ถ้าสร้างมากเกินไปจะเกิดแผลเป็นนูน ซึ่งพบได้บ่อยกว่าในผู้ที่ผิวคล้ำ นอกจากนี้ญาติสายตรงที่เป็นแผลเป็นจากสิวก็เพิ่มโอกาสเป็นแผลเป็น เพราะพันธุกรรมมีส่วน[5] Mayo Clinic ระบุว่าแผลเป็นแบบหลุมและแบบนูนอาจคงอยู่นานหลังสิวหาย และผู้ที่ผิวคล้ำมีแนวโน้มเกิดภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้มากกว่า[8]
คลินิกอธิบายว่ารอยบุ๋มเกิดเมื่อผิวสูญเสียคอลลาเจนและฟื้นตัวไม่เต็มที่[1] ส่วนคำว่า “ถาวร” ที่ใช้เรียกรอยบุ๋มในบทความเดิมนั้นควรอ่านอย่างมีเงื่อนไข เพราะ AAD ระบุว่าแผลเป็นจากสิวจางลงได้แต่แทบไม่หายไปทั้งหมด และแพทย์ผิวหนังช่วยให้รอยดูไม่ชัดขึ้นได้[5]
งานวิจัยเรื่องการบีบสิวกับแผลเป็นจากสิว
งานที่ตรงกับบริบทไทยมากที่สุดคือการศึกษาที่ผู้เขียนมาจากโรงพยาบาลศิริราชและมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (ข้อมูลอยู่ในฐานข้อมูลของมหาวิทยาลัยมหิดล) ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Cosmetic Dermatology ปี 2024 เป็นการศึกษาแบบตัดขวางด้วยแบบสอบถามออนไลน์ในผู้ป่วยสิวชาวไทยอายุ 18 ปีขึ้นไป 225 คน พบว่า 61.33% มีแผลเป็นจากสิวที่ใบหน้า[7]
เมื่อวิเคราะห์ตัวแปรหลายตัวพร้อมกัน ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการมีแผลเป็นอย่างเป็นอิสระ ได้แก่ ความรุนแรงของสิว การบีบหรือแกะสิวเป็นบางครั้ง และรอยแดงหลังสิว (post-acne erythema) ตามตารางด้านล่าง[7]
| Factor | ผลที่รายงาน (odds ratio ที่ปรับแล้ว) | Things to know |
|---|---|---|
| สิวระดับปานกลาง | ประมาณ 3.5 เท่า เมื่อเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบของงาน[7] | ยิ่งสิวรุนแรง ความเสี่ยงยิ่งสูง |
| สิวรุนแรงถึงรุนแรงมาก | ประมาณ 9 เท่า เมื่อเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบเดียวกัน[7] | เป็นปัจจัยที่มีค่ามากที่สุดในงานนี้ |
| บีบหรือแกะสิวเป็นบางครั้ง | ประมาณ 2.7 เท่า[7] | p = 0.033 เป็นความสัมพันธ์ ไม่ใช่การพิสูจน์เหตุและผล |
| Redness after acne | ประมาณ 4.5 เท่า[7] | ผู้เขียนเสนอว่ารอยแดงอาจมีส่วนต่อการเกิดแผลเป็น จึงควรรักษาแต่เนิ่น ๆ |
ข้อจำกัดของงานนี้คือเป็นการสำรวจที่ถามข้อมูลจากผู้ตอบเอง ตัวอย่างไม่ใหญ่ และเก็บข้อมูลในช่วงเวลาสั้น ๆ (กันยายนถึงธันวาคม 2023) จึงบอกได้เพียงว่าสิ่งเหล่านี้เกิดร่วมกัน ไม่ได้ยืนยันว่าการบีบสิวทำให้เกิดแผลเป็น บทความนี้อ่านได้เฉพาะบทคัดย่อและข้อมูลในหน้าฐานข้อมูลของมหาวิทยาลัย ไม่ได้อ่านเนื้อหาฉบับเต็ม ตัวเลขที่ใช้จึงมาจากบทคัดย่อเท่านั้น[7]
สรุปจากงานนี้ร่วมกับแนวทางของ AAD คือ ความรุนแรงของสิวและการอักเสบเป็นตัวแปรหลัก ส่วนการบีบเป็นปัจจัยที่ควบคุมได้[5][7]
บีบสิวเองได้ไหม และทางเลือกที่แพทย์ใช้แทน
บทความเดิมของคลินิกระบุกรณีที่กดสิวแล้วมีโอกาสเป็นหลุม 4 กรณี เมื่อตรวจกับแหล่งข้อมูลมีดังนี้[1]
- กดตอนสิวยังอักเสบ บวมแดง: สอดคล้องกับ AAD ที่ระบุว่าการบีบทำให้การอักเสบเพิ่มขึ้นและเพิ่มความเสี่ยงแผลเป็น[4][5]
- ใช้อุปกรณ์หรือมือที่ไม่สะอาด: AAD ระบุความเสี่ยงติดเชื้อจากแบคทีเรียบนมือเมื่อบีบเอง ซึ่งเป็นความเสี่ยงต่างจากการเกิดแผลเป็นโดยตรง[4]
- กดสิวซ้ำที่เดิม: ในแหล่งที่อ่านไม่ได้ระบุเรื่องการกดซ้ำโดยเฉพาะ แต่ AAD ระบุว่าการแกะ บีบ หรือเกาเพิ่มความเสี่ยงแผลเป็นโดยรวม[5]
- สิวหัวช้างหรือหัวหนองที่อยู่ลึกกดออกไม่หมด: สอดคล้องกับ AAD ที่ระบุว่าการบีบมักดันสิ่งในเม็ดสิวให้ลึกขึ้น[4]
AAD แนะนำให้หลีกเลี่ยงการบีบสิวเองที่บ้าน และกล่าวถึงวิธีที่แพทย์ผิวหนังใช้แทน ได้แก่ การกดสิวหัวดำหัวขาวด้วยอุปกรณ์ปลอดเชื้อ (acne extraction) การฉีดคอร์ติโคสเตียรอยด์เข้าเม็ดสิวที่ลึกและเจ็บ ซึ่งใช้ได้กับเม็ดเดียวหรือไม่กี่เม็ด ไม่เหมาะกับสิวหลายเม็ด และการกรีดระบายหนองในสิวก้อนใหญ่[4] AAD ยังระบุว่าการกดสิวโดยแพทย์มักเป็นตัวเลือกเมื่อการรักษาอื่นไม่ได้ผล และสิวหัวดำหัวขาวอาจกลับมาได้อีก จึงต้องมีแผนดูแลผิวต่อเนื่อง[4]
หน้าบริการ Acne Program ของคลินิกอธิบายว่าโปรแกรม Acne Exit มีการกดและฉีดสิวโดยทีมที่ผ่านการอบรม และแนะนำให้หลีกเลี่ยงการแกะ บีบ หรือกดสิวเองระหว่างรักษา โดยแพทย์จะประเมินว่าเหมาะกับโปรแกรมใด[3]
ถ้าเป็นหลุมสิวแล้ว มีวิธีรักษาอะไรบ้าง
AAD ระบุว่าการรักษาแผลเป็นจากสิวเริ่มจากการปรึกษาแพทย์ แล้วแพทย์วางแผนตามชนิดและจำนวนของแผลเป็น อายุ สีผิว และงบประมาณ และมักเริ่มจากการคุมสิวให้สงบก่อน เพราะการหยุดสิวใหม่ช่วยลดการอักเสบและลดแผลเป็นใหม่ นอกจากนี้ควรแจ้งแพทย์เรื่องยารักษาสิวที่ใช้อยู่หรือเคยใช้ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา เพราะการรักษาแผลเป็นบางแบบอาจเกิดผลข้างเคียงถ้าทำขณะใช้หรือเพิ่งหยุดยาบางตัว[6]
ทางเลือกที่ AAD กล่าวถึงสำหรับแผลเป็นแบบหลุม ได้แก่ การลอกผิวด้วยสารเคมี ฟิลเลอร์ที่เติมปริมาตรให้แผลเป็น เลเซอร์ที่ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนและอีลาสติน ไมโครนีดลิง คลื่นวิทยุ (RF) และไมโครนีดลิงร่วมกับ RF ที่ให้ผลดีกว่าการทำอย่างใดอย่างหนึ่งเดี่ยว ๆ รวมถึงการผ่าตัดแผลเป็นเล็ก ๆ เช่น การยกแผลเป็นขึ้นจากเนื้อเยื่อด้านล่าง และแพทย์อาจใช้หลายวิธีร่วมกัน ส่วนฟิลเลอร์ส่วนใหญ่ให้ผลชั่วคราวราว 3 เดือนถึง 2 ปี[6]
วิธีที่บทความเดิมและหน้าบริการของคลินิกกล่าวถึง
- Pico Laser หรือ Pico Deep: บทความเดิมระบุว่ากระตุ้นคอลลาเจนและลดรอยหลุมลึกเฉพาะจุด[1] ในแหล่งอิสระที่เปิดอ่านในบทความนี้ไม่ได้ตรวจเลเซอร์ชนิดนี้โดยเฉพาะ อ่านการเปรียบเทียบเพิ่มได้ที่บทความของคลินิก
- Venus Viva (NanoFractional RF): หน้าบริการ VIVA Scars Away ของคลินิกอธิบายว่าส่งพลังงาน RF ผ่านหัวเข็มขนาดเล็กเข้าสู่ผิวชั้นลึกเพื่อกระตุ้นไฟโบรบลาสต์ และระบุว่าผิวฟื้นตัวราว 3-7 วัน ซึ่งเป็นข้อมูลของคลินิก[2] ส่วนแหล่งอิสระ AAD ระบุว่า RF และ RF ร่วมกับไมโครนีดลิงทำให้แผลเป็นจากสิวดูไม่ชัดขึ้นและใช้ได้กับทุกสีผิว[6]
- Sculptra หรือ Subcision: บทความเดิมระบุว่าเติมหลุมสิวจากภายในและกระตุ้นคอลลาเจนชั้นลึก[1] ส่วน AAD ระบุว่าฟิลเลอร์เติมปริมาตรและกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนได้ AAD ไม่ได้เอ่ยชื่อ Subcision แต่อธิบายวิธียกแผลเป็นออกจากเนื้อเยื่อด้านล่างว่าเป็นวิธีหนึ่งของการผ่าตัดแผลเป็น[6]
ควรรู้ว่าไม่มีวิธีใดการันตีผลเท่ากันทุกคน และจำนวนครั้งที่ต้องทำขึ้นกับชนิดของแผลเป็นและเครื่องที่ใช้ AAD ระบุว่าบางวิธีต้องทำหลายครั้งมากกว่าวิธีอื่น[6] หากต้องการเปรียบเทียบ Venus Viva กับ Pico Deep หรือสนใจ Sculptra ดูบทความของคลินิกได้ที่ลิงก์ด้านล่าง
จัดการสิวอย่างไรไม่ให้เสี่ยงเป็นหลุม และเมื่อไรควรพบแพทย์
AAD แนะนำให้ทายารักษาสิวที่เม็ดสิวแทนการบีบ แกะ หรือเกา เพื่อลดความเสี่ยงแผลเป็น[5] และเสริมว่าควรเก็บมือให้พ้นหน้า ประคบเย็นช่วยลดการอักเสบและความเจ็บของสิวก้อนใหญ่ และรักษาสิวด้วยยาที่ซื้อได้ตามร้านขายยาหรือออนไลน์ก่อน หากไม่เห็นผลใน 4-6 สัปดาห์ ให้ไปพบแพทย์ผิวหนัง[4]
Mayo Clinic ระบุว่ายิ่งเริ่มรักษาสิวเร็วเท่าไร ความเสี่ยงของปัญหาอย่างความเครียดทางอารมณ์และแผลเป็นก็ยิ่งต่ำลง[8] ซึ่งสอดคล้องกับข้อสรุปของงานวิจัยไทยที่ว่าการรักษาผู้ที่เสี่ยงตั้งแต่เนิ่น ๆ สำคัญต่อการลดแผลเป็น[7] ควรให้แพทย์ประเมินเมื่อมีสิวลึกและเจ็บ สิวที่ไม่ดีขึ้นตามเวลาข้างต้น รอยแดงที่ค้างนานหลังสิวหาย หรือเริ่มมีหลุมสิวแล้ว
หากสนใจเรื่องสิวบริเวณอื่น เช่น สิวที่หลัง ซึ่งมีหลักการดูแลคล้ายกันแต่มีเรื่องการทายาและการเสียดสีเพิ่มเติม อ่านต่อได้ที่ลิงก์ด้านล่าง
FAQ (Frequently Asked Questions)
Q: กดสิวทำให้เกิดหลุมสิวจริงไหม ?
Q: บีบสิวแล้วเป็นรู เกิดจากอะไร ?
Q: ถ้าสิวมีหัวแล้ว กดเองได้ไหม ?
Q: หลุมสิวหายเองได้ไหม ?
Q: รักษาหลุมสิวมีวิธีอะไรบ้าง ?
Conclusion
กดสิวทำให้เกิดหลุมสิวจริงไหม ตามหลักฐานที่ตรวจได้ การบีบ แกะ หรือกดสิวเองเพิ่มความเสี่ยงเกิดแผลเป็น เพราะอาจเพิ่มการอักเสบ แต่ปัจจัยที่สำคัญไม่แพ้กันคือความลึกและความรุนแรงของสิว รอยแดงหลังสิว และพันธุกรรม งานวิจัยในผู้ป่วยไทยให้ภาพที่สอดคล้อง แต่เป็นความสัมพันธ์จากแบบสอบถาม ถ้าเป็นหลุมสิวแล้ว แผลเป็นจางลงได้แต่แทบไม่หายทั้งหมด และมีหลายวิธีที่แพทย์ใช้ลดความชัดของรอย
ที่ Fresh Code Clinic แพทย์ประเมินชนิดของสิวและแผลเป็นก่อนเลือกโปรแกรมที่เหมาะกับแต่ละคน ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรับประกันผลลัพธ์ หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม ให้ปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินก่อน
References
- การกดสิวทำให้เกิดหลุมสิวจริงไหม? (บทความเดิม) — Fresh Code Clinic
- Venus Viva รักษาหลุมสิว ผิวไม่เรียบ รูขุมขน (VIVA Scars Away) — Fresh Code Clinic
- Acne Code โปรแกรมรักษาสิว กดสิว เลเซอร์ (Acne Program) — Fresh Code Clinic
- Pimple popping: Why only a dermatologist should do it — American Academy of Dermatology
- Acne scars: Causes — American Academy of Dermatology
- Acne scars: Consultation and treatment — American Academy of Dermatology
- Risk Factors Associated With Facial Acne Scarring in Thai Patients With Acne: A Cross-Sectional Study — Journal of Cosmetic Dermatology (Mahidol University)
- Acne: Symptoms and causes — Mayo Clinic
